یکی ازخانه های ارزشمند شهرتاریخی ابرکوه خانه صولت است. این خانه درمحله دروازه میدان واقع شده است. قدمت آن مربوط به دوره زندیه و قاجار است، صاحب آن صولت، ازخوانین آن روزگاردرابرکوه بوده است. این خانه نیز همانند اغلب خانه های ابرکوه و خانه های فلات مرکزی ایران، از معماری درونگرا پیروی میکند. برای رسیدن به حیاط پس ازگذشتن از پیش ورودی و هشتی زیبای خانه باید راهرویی طولانی را طی کرد. در چهارسوی حیاط مرکزی چهار صفه واقع شده است. ضلع شمالی اتاقی پنج دری است که به علت رو به آفتاب بودن و پوشیده بودن جداره ها و استفاده ازدربهای کوچک، زمستان نشین بوده است. روبه روی آن صفه جنوبی است که پشت به آفتاب بوده و کاملاً گشوده است. این سرسرا (شکم دریده) درتابستان مورد استفاده بوده است و دو ستون گچبری زیبا دارد. جداره هر چهارضلع رو به حیاط نیز با تزئیناتی خاص گچبری شده اند. قسمتهایی ازجبهه غربی و جنوبی بنا به صورت دو طبقه اجرا شده و زیرصفه جنوبی پایابی کنده شده درسنگ واقع است که ازآن برای دسترسی به شبکه قنات که از زیرخانه می گذشته استفاده می شد. از دیگر قسمتهای خاص این بنا برج چهارگوش کنارراهروی ورودی است .

خانه صولت با سردری بلند و باشکوه دارای گچبری‌ ها و مقرنس‌ کاری‌ های بسیار زیبا و برج بلند مراقبت است. مساحت خانه حدود هزار متر مربع است که ۱۵۰ متر مربع آن شامل حیاط مرکزی است و پیرامون آن عمارتی در دو طبقه و گاه سه طبقه (با احتساب زیرزمین) قرار گرفته است. از خصوصیات بارز این بنا ستون ‌های تزیینی گچبری شده‌ زیبا و پرکار و پرنقش و نگار است که به صورت برجسته با نقوش اسلیمی گل و بوته تزئین شده اند و نیز صفّه‌ هایی که گوشواره‌ مانند دور تا دور حیاط را دربر گرفته اند. قدمت این بنا به اواخر دوره‌ زندیه و اوایل دوره‌ قاجاریه می ‌رسد .

موزه مردم شناسی ابرکوه نیز درخانه صولت دایر است. آثار موجود در این موزه مجموعه ای از اشیاء با ارزش تاریخی است .
آثار موزه مردم شناسی ابرکوه شامل: تفنگ، تپانچه، سندهای قدیمی، سکه های رایج ایران، سکه امام رضا (ع)، مهر و اشیای کاوش های باستان شناسی مسجد جامع، طاووس الحرمین و قلعه بهمن، اشیای زینتی، نسخ خطی، وسایل کشاورزی، وسایل حمام و روشنایی، جعبه آوازهای قدیمی، کوزه های شاموتی، کوزه های دستشویی سفره، آبکشی (لعاب دار و لوله دار)، حکم احمد شاه قاجار به یکی از سرداران ابرکوه و همچنین تعدادی سنگ قدیمی است. همچنین انواع سماور، تنگ، سینی، قوری، قالبهای استکان و لیوان، آفتابه لگن، شیرینی خوری، میوه خوری، گلدان، چراغ های گردسوز و زنبوری از جنس مس و برنج و ورشو که در گذشته های دور از جمله کالاهای ضروری خانوارهای ابرکوه محسوب میشدند نیز در این موزه به نمایش درآمده است .

قدیمی ترین اثر این موزه به اوایل دوره اسلام تعلق دارد. سایر اشیاء این موزه مربوط به دوران مختلف اسلامی، بخصوص ایلخانی، صفویه و قاجار است .

لباس های محلی نیز که روزگاری در میان مردم جایگاه خاصی داشته و هنوز به ندرت در بین مردم به خصوص در روستاها دیده میشود در خانه صولت دارای جایگاهی ویژه است .

تهیه و تنظیم : هیئت علمی و تحریریه اریاسان 

منابع :                                                                                                                                                         www.tripyar.com