وجه تسمیه: برخی نام آستارا را برگرفته از ترکیبی در زبان تالشی می ‌دانند. مطابق این نظریه، نام این شهر برگرفته از واژه «آسته‌ رو» در زبان تالشی است. درباره وجه تسمیه نام این شهر گفته شده که کاروانان و مسافران، زمانی که به این منطقه مردابی و ساحلی می ‌رسیدند، ناچار به حرکت آهسته‌ تر می‌ شدند و واژه آسته ‌رو (آهسته‌رو) تالشی به مرور تبدیل به آستارا شده ‌است.

استان: گیلان

موقعیت جغرافیایی: شهرستان آستارا از شمال با کشور جمهوری آذربایجان، از غرب با شهرستان نمین (استان اردبیل)، از جنوب با شهرستان تالش همسایه ‌است. همچنین از شمال به رودخانه مرزی آستاراچای، از جنوب به رود قره‌ سو و از غرب به کوه‌ های تالش محدود می‌ شود. در شمال این شهرستان رودخانه آستارا یا آستارا چای قرار  دارد که خط مرزی ایران و جمهوری آذربایجان است و آستارا را به دو بخش آستارای ایران  و آستارای آذربایجان تقسیم می کند .

آب و هوا: با توجه به موقعیت جغرافیایی و ارتفاع از سطح  دریا و نزدیکی به کوهستانهای گردنه حیران و اقلیم کوهستانی از طرف دیگر، آب و هوای  مرطوب و معتدل آن اندکی خنک تر از مناطق پست جلگه ای دیگر نقاط استان گیلان است. میانگین دمای آستارا ۱۵٫۴ درجه سانتی ‌گراد و کمینه دمای ثبت شده در این شهر، ۷٫۸- درجه سانتی ‌گراد است.

مساحت: ۳۴۴ کیلومتر مربع

محصولات: از محصولات مهم کشاورزی آن می ‌توان برنج، گندم، جو، ذرت، مرکبات و میوه‌ های دانه دار، کیوی، ازگیل، خرمالو، محصولات جالیزی و سبزیها را نام برد.

فرهنگ و آداب و رسوم: نژاد مردم آستارا از نژاد اصیل کادوس ( کادوش ) می باشد و کادوسیان ایرانی الاصل بوده و از هزار و پانصد سال قبل از مسیح در این منطقه به طور اجتماعی زندگی می کردند و تا امروز زبان تالشی را از گزند روزگار حفظ کرده اند. ارتفاعات غربی نیز که دنباله سلسله جبال البرز به شمار می آید، به علت سکونت قوم کادوس سلسله جبال تالش شهرت یافته است و حتی قبل از آمدن آریایی ها کادوسی ها در این منطقه می زیسته اند. آداب و رسوم: در آخرین شب چهارشنبه سال اگر چیزی از وسایل و اثاثیه خانه (مخصوصاً الک) چنانچه در نزد همسایه باشد فوراً پس گرفته می شود و تا غروب آفتاب به خانه بر می گردانند و عقیده دارند که چنانچه اشیاء امانت تا غروب به خانه بر نگردد برای صاحب اشیاء در سال جدید بد شگون خواهد بود. همچنین پانزده روز به عید مانده دسته های نورشید (مخفف نوروز شده می باشد و معنی خورشید نو را می دهد) در کوچه ها راه افتاده و می خوانند : (نورشید شد، نورشید شد، عالم بابا فیروز شد، باشد مبارک نوروز ) و به این شیوه از مردم و صاحبخانه ها عیدیانه (عیدی) که شامل پول، تخم مرغ، برنج و سایر چیزها است، دریافت می کنند.

جاذبه های گردشگری: از جاذبه‌ های طبیعی گردشگری آن می ‌توان به تالاب استیل، آبشار لاتون، تله کابین حیران، گردنه حیران، ساحل صدف و ارتفاعات سرسبز و جنگلی آن که همه ساله مسافران و گردشگران زیادی را به خود جذب می ‌کند اشاره کرد. اکنون قدیمی ‌ترین بنای منطقه متعلق به دوره ایلخانی بوده و تعداد دیگر از آثار دوران صفویه و قاجاریه این بنای کهن را همراهی می ‌کنند. شایان ذکر است که بناها و آثار دوران اسلامی منطقه شهرستان آستارا اکثراً شامل قبور قدیمی و بقاع و آرامگاه‌ هایی هستند که در دامنه کوه‌ ها و جنگل‌ ها به صورت متروک و برخی بدون تاریخ و بنا واقع شده‌ اند و از لحاظ فیزیکی وضعیت مناسبی ندارند.

بازارهای آستارا: در شهرستان آستارا بازارهای متعددی وجود دارد که در این بخش به تعدادی از آنها اشاره میکنیم: بازار بزرگ ساحلی آستارا (بساط): این بازار به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری گیلان به شمار می‌ رود، که از سال ۱۳۶۸ پس از بازگشایی مجدد مرز ایران با کشور تازه استقلال یافته جمهوری آذربایجان با نام «بساط یا تخته بازار» رونق گرفت و مشهور شد. در بازار بزرگ ساحلی آستارا بالغ بر ۱۵۰۰ مغازه موجود است که سهم بسزایی در اقتصاد این شهر ایفا م ی‌کند. روبروی بازار بزرگ ساحلی از پل فارابی تا پارکینگ بازار بزرگ ساحلی، پاساژها، بازارها و مجتمع ‌های تجاری متعددی قد علم کرده‌اند؛ که با این وجود می ‌توان تعداد مغازه‌ های بازار بزرگ ساحلی آستارا را به انضمام ۲۸ پاساژ، بازار و مجتمع تجاری مذکور به چیزی در حدود ۲۵۰۰ مغازه تخمین زد. مجموعه بازارهای نور:  پس از بازار بزرگ ساحلی، مجموعه بازارهای نور از مهمترین و معروفترین بازار های آستارا میباشد. این بازار که در مرکز شهر آستارا واقع شده‌ است بیش از پنجاه سال قدمت دارد و پاساژها و بازارهای مدرن متعددی در آن احداث شده ‌است. از پاساژها و مجتمع ‌های مجموعه بازارهای نور می ‌توان پاساژ نور، پاساژ بزرگ رضا، بازار بزرگ عمیدی، پاساژ وصلی، پاساژ حیدرزاده، مرکز خرید ایده‌آل و بازار روس را نام برد. پاساژ ولیعصر: پاساژ ولیعصر اواخر دهه ۷۰ شمسی در خیابان شهید نادر حاجی عباسی (مرکز شهر) احداث شد. پاساژ سیدان: پاساژ سیدان روبروی بانک توسعه صادرات ایران شعبه آستارا پس از راه ‌اندازی پاساژ ولیعصر افتتاح شده است. این پاساژ از لحاظ قوانین در نوع خود منحصربه ‌فرد است، زیرا مغازه ‌ها در طول روز نباید به هیچ وجه بسته شوند و ساعت ورود و خروج مغازه داران از سوی مدیریت پاساژ  تعییین می‌ شود. اکثر اجناس مغازه داران به مانند پاساژ ولیعصر درجه یک بوده از کشورهایی نظیر ترکیه و جین خریداری می ‌گردد. پاساژ ایده آل: پاساژ ایده‌آل در خیابان شهید نادر حاجی عباسی در مجاورت پاساژ ولیعصر، پس از راه‌ اندازی پاساژ ولیعصر و سیدان احداث شد.

سوغاتی و صنایع دستی: کلوچه ویژه آستارا (شور چرگی)، شیرینی بیشی رضاپور، عسل گردنه حیران، رب ازگیل، به، انار، آلوچه محلی، دوشاب محلی، گلیم، تورماهیگیری، ماهی، سیر و پیاز شیرین، یمیش یا همان خربزه محلی و…

غذای محلی: لونگی از معروف‌ ترین غذاهای شهر آستارا محسوب می ‌شود که در هنگام پذیرایی از مهمانان خود سعی در پختن این غذا دارند. در چیله گئچسی (به فارسی: شب یلدا) و همچنین عید نوروز و چهارشنبه سوری این غذای محلی آستارایی در بیشتر خانه‌ ها پخت می ‌شود. چغرتما، باستیرما و بورانی پلو از دیگر غذاهای معروف و محلی خاص آستارا به شمار می ‌آید.

مسیرهای ارتباطی: راه جنوبی آن به بندر انزلی و رشت، راه شمالی آن به آستارای جمهوری آذربایجان و باکو و راه غربی آن نیز که از گردنه حیران می‌ گذرد، به اردبیل و تبریز منتهی می‌ شود.

تهیه و تنظیم : هیئت علمی و تحریریه اریاسان

منابع :                                                                                                                                                                                          www.tripyar.com