وجه تسمیه: مهریز عنوان ناحیه ‌ای است شامل مجموعه ‌ای از روستاهایی که نام قدیم آن‌ها مهریجرد بوده و به مهرنگار دختر انوشیروان نسبت داده شده‌ است.

نام قدیمی: مهرگرد، مهریجرد

استان: یزد

تاریخچه: آنچه مسلم است با توجه به نقش نگاره هایی که بر سنگهای کوه ارنان منقش شده است این منطقه قدمتی بیش از ده هزار سال دارد و پدیدار شدن آثار کهن، با معماری عالی توسط کاوشگران بیانگر این ادعاست. متون تاریخی و نسخ خطی، بنای شهر مهریز را به «مهرنگار» دختر انوشیروان ساسانی نسبت می دهند. به این ترتیب که مهریز در زمان حکومت ساسانیان ناحیه‌ ای طبیعی در جنوب دشت یزد و دامنه جنوب شرقی شیرکوه بوده و قنات ‌هایی از آن سرچشمه می ‌گرفتند که در مواردی پس از طی یک مسافت چهل کیلومتری به مظهر خود می ‌رسیدند. اما «مهرنگار» دختر انوشیروان دستور می‌ دهد قنات‌ هایی در منطقه احداث شوند که با طی مسیر کمتری به مظهر خود برسند. پس از آنکه این قنات‌ ها موجبات آبادانی قصبه یا ناحیه مربوطه را فراهم آوردند، فرمانبرداران شاهزاده، آبادی جدید را «مهرگرد» نامیدند. عنوان مهرگرد با گذشت زمان به «مهریجرد» تبدیل شد و امروزه مهریز خوانده می ‌شود.

تقسیمات کشوری: این شهرستان دارای یک بخش مرکزی و پنج دهستان به اسامی: ارنان، بهادران، تنگ چنار، میانکوه و خورمیز و چهارصد و شصت و هشت آبادی است.

محله های قدیمی: شهر مهریز از اتصال محلات پراکنده توسط باغات و اراضی مزروعی به وجود آمده است. محلات مهم شهر مهریز عبارتند از: استهریج، بغداد آباد، مزویرآباد، منگاباد و مهرپادین.

جاذبه های گردشگری: قدیمی ترین آثار تمدن منطقه در کوه های اطراف روستای سرو و ارنان است. از آثار بدست آمده در این منطقه از جمله تخته سنگ حجاری شده برمی آید که قدمت آن به بیش از ده هزار سال قبل از میلاد می رسد. وجود ده ها اثر تاریخی از جمله مساجد، رباط ها، قلعه ها، آب انبارها، بازارچه ها، کاروانسراها، قنات ها، بادگیرها و سردابه ها، کوچه های پیچ در پیچ و دیوارهای بلند همگی نشان از پیشروی فرهنگ و تمدن در گستره طبیعت این شهر است. در شهرستان مهریز مجموعه مسجد، آب انبار، حمام و حسینیه در کنار هم ساخته می شده که این خصوصیت، مساجد مهریز را از جاهای دیگر متمایز می سازد. مسجد جامع باغبهار، بادگیر ۵۵ متری شکیب، چشمه آب و تفریحگاه غربالبیز، کوه ریگ، سرو قدیمی منگاباد، قلعه تاریخی مهریز، مسجد جامع، رباط های شمس، زین الدین و… از جمله جاذبه های گردشگری این شهرستان هستند.

سوغات و صنایع دستی: از مهمترین صنایع دستی این شهرستان می توان قالی بافی را نام  برد. نقشه‌ های اصیل فرش مهریز با طرح‌ های یزد و کرمان بافته شده و به بازار عرضه می شود. از دیگر صنایع دستی این شهرستان می توان به آهنگری، سریشم، گیوه بافی، سبدبافی و چاقوسازی نیز اشاره کرد. انار، پسته، قالی و بادام از سوغات این شهرستان هستند.

غذای محلی: آش ماش از غذاهای رایج در مهریز است.

بهترین زمان بازدید: بهار

تهیه و تنظیم : هیئت علمی و تحریریه اریاسان

منابع :                                                                                                                                                                                       www.tripyar.com