عروسک ‌ها ابزارهایی قدرتمند و کارآمد هستند که می‌ توانند به عنوان سفیران فرهنگی در مورد پیشینه تاریخی و فرهنگ و آداب و رسوم مناطق مختلف هر نقطه از جهان اطلاعات مفیدی در اختیار ما قرار دهند. بی شک با به کارگیری و استفاده از قابلیت های عروسک‌ ها می ‌توانیم خود و دیگر مردمان را بهتر و دقیق تر بشناسیم که این خود زمینه ایجاد دوستی و همدلی و صلح جهانی است.

نخستین بار در سال ۱۳۹۳ دو کلکسیونر کشورمان  موزه عروسک های ملل را بعنوان موزه ای خصوصی با ۷۰۰ عروسک،، با مجوز رسمی از سازمان میراث فرهنگی در روز جهانی صلح در تهران تاسیس کردند. تلاش آقایان مسعود ناصری دریایی و علی گلشن و حمایت خانم فریده ناصری دریایی در این زمینه می تواند الگویی برای فعالیتهای فرهنگی و هنری باشد.

این موزه از سال ۱۳۹۵ با پشتیبانی “گروه حامیان موزه عروسک های ملل”، “موسسه فرهنگی خانه دوستان آشنا” و “برنامه کمک های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی” به کار خود ادامه داد. این موزه خصوصی تنها یک سال بعد از بازگشایی جایزه موزه‌ داران برتر سازمان میراث فرهنگی را از آن خود کرد و از سال ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ جایزه موزه برتر ایکوم (شورای بین المللی موزه‌ ها) را به خود اختصاص داد.  موزه عروسک های ملل مکانی برای آشنایی کودکان، نوجوانان و خانواده ها با عروسک ها و فرهنگ ملل مختلف ایران و جهان است. بازدید کنندگان در این موزه با آداب و رسوم، شیوه زندگی، قصه ها و افسانه ها، پوشاک و دیگر عناصر فرهنگی کشورهای مختلف آشنا می شوند.

ویترین‌ های کوتاه این موزه عروسکهای رنگارنگی از چوب و پارچه و نخ و پوست بلال و… را در خود جای داده اند. اینجا هر ویترین و عروسکی، هر تابلوی سوزن ‌دوزی و قاب عکسی که روی دیوارها به چشم می ‌خورد از راه دور آمده و قصه ‌ای شنیدنی دارد. از گرجستان و آفریقا گرفته تا آلمان و نپال و مکزیک. عروسک‌ های بومی هر کشور قصه ‌های خاص خود را دارند و با فرهنگ و زندگی مردم آن گره خورده‌ اند. عروسک ‌های افغان، چینی، عربی، عروسک ‌های خدایان هندی، عروسک‌ های تاجیک بدون چهره، اتریشی، ارمنی، عروسک‌ های مبارک و تبارک و عروسک ‌های باران خواهی مازنی تنها بخشی از عروسک‌ های این مجموعه هستند. 

در قسمت مربوط به عروسکهای ایرانی، فرهنگ ایران از مناطق مختلف کشور به نمایش گذاشته شده است که هر کدام از عروسکها دارای پوشاک، طرح و نقش، صنایع دستی، حتی تفاوت‌ های طبیعی قومی در آناتومی صورت و بدن هستند. پیکرک ‌هایی به اندازه طبیعی انسان، پوشاک هر قوم را بر تن کرده و بر روی دست ‌ها، پا‌ها، گردن و حتی ساز‌های پیکرک‌ ها نقوشی از افسانه ‌های قومی نقاشی شده است. عروسک-مجسمه‌ هایی از زنان با پوشاک سنتی مناطق گوناگون و عروسک‌ هایی که با به تصویر کشیدن پوشاک زنان و مردان ایران از دوره عیلامی تا قاجار و همچنین مجموعه عروسک‌ هایی از پدید آورندگان ادبیات کودک و نوجوان ایران در این قسمت جای دارند. این بخش از موزه پایگاه ترویج قصه ‌ها، افسانه‌ ها و روایت‌ های مردم ایران است.

تا کنون از  این موزه دوبار سرقت شده است. در سرقت اول که ویدئو پروژکشن، کامپیوتر و وسایل شخصی و بخشی از عروسک‌ های امانی فروشگاه موزه و تعدای پارچه دستبافت و عتیقه به ارزش ۱۴ میلیون تومان به سرقت رفت و بار دوم در بهمن ماه ۹۴ که حدود ۸ میلیون تومان از ادوات موزه ‌ای به همراه ۱۰۰ عروسک که نمی ‌توان برای آنها قیمتی تعیین کرد به سرقت برده شد. این موزه با یک بار تعطیلی نیز رو به رو بوده که علت آن، اتمام قرارداد اجاره محل موزه و نبود بودجه کافی جهت تمدید آن بود. بنای فعلی این موزه توسط شهرداری در اختیار گروه موزه قرار گرفته است. پس از بازسازی بنا، با همت فراوان فضای‌ درونی موزه نیز طراحی شده و برای اولین بار بود که تمرکز بر روی فرهنگ ایرانی به واسطه عروسک صورت گرفت.

تهیه و تنظیم : هیئت علمی و تحریریه اریاسان 

منابع :                                                                                                                                                          www.tripyar.com